Để trốn tránh kẻ thù, họ chọn cách sinh sống trên các ngọn núi cao, vùng đất hiểm trở vì quan niệm như vậy sẽ dễ bề trốn tránh, đồng thời có thể dễ dàng quan sát, phản công khi có quân thù vây bắt
Dương Dung (NĐT). Người dân náo nức xuống chợ mừng tết Độc lập Vào ngày này, dù giàu hay nghèo, dù già hay trẻ, vớ người Mông đều dành thời gian để trông nom bản thân và gia đình.
Chính bởi thế, người Mông ơn Đảng, ơn Bác Hồ đã cho họ một cuộc sống mới và coi ngày Quốc khánh 2/9 như một ngày tết trọng đại của mình. Họ tập kết ở các gian hàng bỏ trống trong các chợ để hát hò, kể chuyện cho nhau nghe. Cũng từ đây, họ luôn có những tinh thần sâu xa về những nguy hiểm mà mình có thể phải đối mặt và luôn chọn lọc những mảnh đất trên cao, cách xa những trọng tâm để lẩn tránh quân thù.
Những đống lửa nhỏ được nhen lên soi tỏ những khuân mặt rạng ngời niềm vui và hạnh phúc trong ngày hội ngộ. Có nhẽ nên mà người dân Lào không bao giờ vắng mặt trong những ngày lễ Độc lập ở Mường Lát. Dù rằng vẫn sinh sống trên những bản làng nằm cheo leo trên các đỉnh Sài Khao, Pha Đén, Tà Cóm, Hua Pù nhưng mỗi khi đến ngày 2/9, người dân lại tưng bừng xuống núi để đón mừng tết Độc lập, một trong những ngày mà họ chờ mong nhất trong năm.
Người Mông ơn Đảng Nói về chuyện người Mông đón tết Độc lập, ông Lâu Minh Pó (Trưởng ban Tổ chức Huyện ủy Mường Lát) cho biết, người Mông từ những ngày xa xưa đã phải sang nhiều cuộc chiến sinh tồn. Để có thể lộng lẫy nhất trong ngày tết với những bộ y phục truyền thống hoa văn cầu kỳ, thêu dệt công phu, có nhẽ người ta đã phải chuẩn bị trước đó cả tháng trời hoặc hơn thế nữa.
Ngay cả các cụ già, em nhỏ sống trên những đỉnh núi cao nhất của đỉnh Pha Đén, Sài Khao cách xa hàng trăm cây số cũng không ngại trèo đèo, lội suối, băng rừng cả ngày trời, thậm chí vừa đi vừa nghỉ mất hai ngày để xuống thị trấn cùng chung vui trong ngày tết Độc lập.
Từ huyện bạn sang Mường Lát qua cửa khẩu Tén Tằn chỉ khoảng độ 50km đường nhựa thành thử việc đi lại, giao lưu của người dân hai huyện biên cương rất dễ dàng. Họ mang đến những món quà giản dị, những lời chúc tốt đẹp, những điệu múa Lăm vông si mê lòng người và ngập tràn tình anh em hữu hảo Việt Lào.
Già trẻ gái trai vui chơi, tâm tư suốt cả đêm hôm ấy. Những con lợn, con gà được vỗ béo từ nhiều tháng trước chỉ chờ đúng ngày tết Độc lập là được mang ra giết thịt để chiêu đãi gia đình, bạn bè, láng giềng, láng giềng.
Những cô gái Mông dập dìu váy xòe, váy hoa nhịp nhàng bước ra trong làn sương sớm mong manh như vô vàn cánh bướm nhóc sắc màu khiến bao người chỉ ngắm nhìn thôi mà như đã say cả đất trời, say người sơn nữ. Trong các cuộc chiến tranh, người Mông là những người thua trận và chạy đi trú ẩn khắp nơi. Vì phải đi bộ cả ngày trời mới đến được thị trấn để chung vui tết Độc lập thành ra những đứa ở xa thường lọ mọ đến trước 1 - 2 ngày và ngủ qua đêm ở thị trấn để chờ đến ngày lễ chính được tổ chức rầm rộ vào sáng 2/9
Để rồi, sáng hôm sau, từng người từng người lại ríu rít bước chân hòa vào dòng người hào hứng từ khắp các nơi đổ về ăn tết Độc lập, ở đó chỉ có niềm vui và những nụ cười ma lanh. Người Mông tưng bừng đón tết Độc lập Những ngày này, PV Người Đưa Tin đang có mặt tại Mường Lát (Thanh Hóa) và hòa chung với không khí tưng bừng của bà con nơi đây đón tết Độc lập.
Có nhẽ, đó chính là lý do người ta có thể vứt bỏ bít tất mọi công việc, mọi gánh nặng toan lo, có thể vượt qua hàng chục quả đồi, hàng trăm con suối để được hưởng cái không khí đông vui, rộn rã, rét mướt tình người này. Nếu tình cờ lạc vào bản người Mông, Thái, Dao trong những ngày này, người ta sẵn sàng mời bạn cùng chung vui trong bữa cơm thịnh soạn nhất, cùng cạn những chén rượu ngô ăm ắp tình người mà không cần biết bạn là ai, bạn từ đâu đến.
Nói về vấn đề này, ông Pó kể rằng, nguyên cớ sâu xa trong chuyện người Mông ăn tết Độc lập một phần là do lịch sử phát triển của dân tộc Mông từ xa xưa.
Đó là khởi đầu cho cuộc sống của người Mông ở những nơi mà họ bắt đầu di cư đến. Nên chi, đêm 1/9 thường là đêm vui nhất và cũng là đêm không ngủ ở Mường Lát.
Bên ánh lửa bập bùng tỏa sáng đêm vùng cao ấy, con trai thổi khèn, con ca ve sạp, người già kể chuyện, bà mẹ hát ru, người lớn say rượu, nam nữ say tình, chỉ ngồi cười mà đưa mắt trao duyên. Khoảng cách bị thu hẹp lại đến mức ngay cả những người không hề quen biết, không hiểu được tiếng nói của nhau cũng trở thành dễ gần, dễ quen thói, dễ chuyện trò như thể sắp trở thành người chung nhà, chung ngõ.
Ngay từ những ngày cuối tháng 8, người ta đã có thể cảm nhận được sự hưng phấn nhẹ nhõm và một cảm giác vừa hồi hộp, vừa thân quen khi cả Mường Lát đã bắt đầu rục rịch đón tết Độc lập, một ngày tết đặc biệt nhất trong năm. Sáng mùng 1/9, từng đoàn người đông vui, hớn hở bắt đầu kéo nhau xuống núi. Hầu hết các bạn Lào đều đến từ huyện Viêng Xay, xưa nay vẫn được coi là người láng giềng thân thiết tối lửa tắt đèn của huyện Mường Lát, cùng uống chung một dòng sông Mã, tình anh em đượm đà một nhà.
Họ bảo nhau chạy ngược lên theo các con suối cho đến khi nào thấy chúng chỉ còn là những mạch nước trong veo như dây cung dây nỏ thì dừng lại lập thành làng bản và bắt đầu cuộc sống nơi núi rừng. Tuy mùng 2/9 mới là ngày lễ chính nhưng từ ngày 31/8, 1/9 đồng bào các dân tộc gồm người Mông, Thái, Dao, Khơ Mú ở khắp các bản làng xa gần trên địa bàn đã lục tục kéo về trọng điểm thị trấn Mường Lát để đón tết.
Cũng thành ra, họ chạy tứ bề đến các vùng xa xăm hẻo lánh, cách xa các thần thế phong kiến để bảo toàn giống nòi. Cách mạng Tháng Tám thành công, quốc gia cho mở những con đường mới, nối liền miền xuôi với miền ngược, phá vỡ mọi khoảng cách khiến cho người Mông dần dần thoát khỏi cuộc sống cô lập trên núi cao, hòa đồng với thế giới rộng lớn bên ngoài.
Sẽ rất kinh ngạc đối với những ai lần trước nhất đặt chân đến thị trấn Mường Lát vào đúng ngày Quốc khánh 2/9 bởi không khí đón tết Độc lập khôn cùng nhộn nhịp chỉ có thể bắt gặp ở thị trấn vùng cao này.
Điều đặc biệt nhất khi đến Mường Lát trong dịp này là sự xuất hiện của rất nhiều các bạn Lào từ bên kia biên thuỳ cùng đến chung vui trong ngày tết Độc lập.
