Năm 2005 Comvik (Thụy Điển) là nhà đầu tư nước ngoài trước nhất xâm nhập thị trường viễn thông Việt Nam với tư cách là một nhà mạng, song cũng là hãng trước nhất rút khỏi thị trường
Tại Việt Nam, 3 nhà đầu tư nước ngoài lớn đã phải rút khỏi thị trường. Điểm cốt lõi là Nghị định 25 và Thông tư 14 lại ra đời, siết chặt chuyện sim khuyến mãi và giá cước.
Minh chứng là mới đây các DN viễn thông đã trình phương án tăng cước đối với dịch vụ 3G lên Bộ Thông tin và Truyền thông để chờ xét duyệt.
Tại một cuộc tọa đàm về triển vọng ngành viễn thông năm 2013, một số ý kiến cho rằng, để phát triển mạnh mẽ trong thời đoạn mới, phải thực hành cổ phần hóa (CPH) các DN này, theo hướng chỉ giữ lại một DN viễn thông 100% vốn Nhà nước….
Cuộc chơi của các “đại gia” Năm 2013 chứng kiến sự can thiệp rất sâu và cũng rất quyết liệt của Nhà nước vào lĩnh vực viễn thông di động với việc Thông tư số 14/2012/TT-BTTTT bắt đầu có hiệu lực và Nghị định 25. Để thị trường viễn thông đích thực cạnh tranh, chỉ cần 1 DNNN là đủ Từ 7 nhà mạng có hạ tầng và 2 nhà phá hoang không tần số, thị trường di động Việt Nam từng được cho là có quá nhiều nhà cung cấp dịch vụ, viễn thông di động Việt Nam bây chừ về căn bản chỉ còn lại cuộc đua “tam mã” của ba nhà cung ứng (VinaPhone, MobiFone, Viettel), chiếm tới 95% thị phần.
Bản tính của câu chuyện loại bỏ sim khuyến mại hay giới hạn tổng giá trị khuyến mãi, nói một cách đơn giản là cước viễn thông không được quá thấp.
Đây đều là DN 100% vốn quốc gia và với cơ sở hạ tầng, thuê bao hiện có, có thể thấy chưa xuất hiện mối đe dọa nào ảnh hưởng đến việc duy trì sự phát triển của ba "đại gia" này.
Vì sao cơ quan quốc gia lại chưa cấp phép 4G nhưng để đến tận năm 2015 mới được cấp phép? Lý lẽ của Bộ TT-TT là để DN có thời kì hòa vốn cho công nghệ 3G.
Tiếp đến là SK Telecom (Hàn Quốc) và VimpelCom (Nga) với thương hiệu Beeline. Nhiều phương án đã được các chuyên gia phân tách, bình luận, tính tình thiệt hơn nhưng trong bối cảnh thực tại bây giờ, nếu tiến hành cổ phần hóa MobiFone vẫn dễ dàng hơn nhiều so với VinaPhone và thị trường viễn thông sẽ mau chóng hình thành thế chân vạc là Viettel - VNPT - MobiFone đúng như quy hoạch của Thủ tướng.
Chỉ trong một thời gian ngắn, thị trường viễn thông di động Việt Nam đã sang nhiều cung bậc thăng trầm. Khách hàng, người tiêu dùng trông mong vào việc tái cơ cấu thị trường viễn thông, nhưng với cục diện hiện tại, ngay cả trong trường hợp VNPT có phương án cụ thể và được Chính phủ phê duyệt thì kỳ vọng vào một thị trường cạnh tranh vẫn khá xa vời nếu như không xuất hiện thêm những nguyên tố mới đủ mạnh tạo động lực, xúc tiến cạnh tranh.
TS. Bảo Nam. Bên cạnh đó, việc tái cơ cấu sẽ bảo đảm hình thành và duy trì được thị trường viễn thông có từ 3 - 4 mạng viễn thông tầm cỡ nhà nước đảm bảo cho thị trường phát triển lành mạnh (hiện đã có 3 thương hiệu quốc gia gồm VinaPhone, MobiFone, Viettel).
Theo các chuyên gia, xét trên nhiều góc độ, từ năm 2013 và có thể một vài năm tiếp theo, thị trường viễn thông Việt Nam vẫn chỉ là cuộc chơi theo luật chơi của VNPT và Viettel nên việc tăng giá hoặc định giá theo hướng không có lợi cho người dùng không phải là không có cơ sở.
Thí dụ như can dự đến công nghệ 4G. Tái cơ cấu thị trường viễn thông là nhu cầu tất yếu, tuy nhiên về cơ bản nó chỉ phụ thuộc vào tái cơ cấu VNPT, đặc biệt trong việc tính mô hình của hai mạng di động là VinaPhone và MobiFone.
Việc xây dựng phương án tái cơ cấu VNPT đang đi vào giai đoạn nước rút, nhưng kịch bản tái cơ cấu sẽ được thực hành như thế nào còn phải chờ VNPT và Bộ TT&TT trình Chính phủ ưng chuẩn. Thế nhưng, một kịch bản khác cũng được đưa ra là MobiFone sẽ nằm trong VNPT.
Mai Liêm Trực cho rằng, để thị trường thực thụ cạnh tranh, chỉ cần một DNNN (Viettel), VNPT có thể cổ phần hóa (giữ lại 51% cổ phần Nhà nước), có thêm DN thứ 3 đến 4 là DN tư nhân, nước ngoài,… thì thị trường mới đích thực cạnh tranh. Kịch bản nào? Bộ trưởng Bộ TT&TT Nguyễn Bắc Son cho biết: Theo đề án đã trình Chính phủ, khi tái cơ cấu VNPT phải bảo đảm mạng viễn thông tách ra sẽ hình thành 1 DN viễn thông mạnh nhà nước và bộ phận còn lại cũng vẫn là một tập đoàn mạnh.
Việc “chưa có cạnh tranh thực sự” biểu lộ ngay ở nhiều chính sách của quốc gia. Quản lý Nhà nước phải là điều gì có lợi cho dân thì phải làm. Đồng nghĩa chẳng thể kỳ vọng vào một cuộc đua quyết liệt trên thị trường viễn thông trong ngày mai gần mà về cơ bản, cuộc đua đó sẽ có lợi cho người tiêu dùng. Việc hòa vốn ra sao, khi nào không phải là việc của Nhà nước, mà là việc của DN. Đến lúc này, có thể khẳng định các thương hiệu viễn thông nhỏ đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử, trong tương lai có thể họ được nhắc đến như những tác nhân tích cực góp phần xúc tiến sự cạnh tranh và phát triển của thị trường viễn thông Việt Nam.
Điều này làm thua khả năng cạnh tranh Sfone hay Beeline trong cuộc đua khuyến mại, giảm giá mà chính nhà mạng VNPT và Viettel là người khơi mào. Theo TS Mai Liêm Trực -Nguyên Thứ trưởng thường trực Bộ Bưu chính Viễn thông: Với 95% - 99% DN viễn thông là Nhà nước, tức là cạnh tranh trong lĩnh vực viễn thông giống như mấy anh em trong một gia đình, ba má cho ra ở riêng nên chưa có cạnh tranh đích thực.
