Bắt đầu từ phi điện năng Trước hết, Việt Nam tranh thủ sự hiệp tác và giúp đỡ của Pháp trong lĩnh vực đào tạo cán bộ về khoa học cơ bản, về các ứng dụng kỹ thuật hạt nhân trong dân sinh, trong các ngành công nông nghiệp… Bản thỏa thuận trước nhất giữa Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VAEI) với Ủy ban Năng lượng Nguyên tử Pháp (CEA) là “Thỏa thuận hợp tác về áp dụng công nghệ hạt nhân vì mục đích hòa bình” được ký kết lần đầu vào năm 1996, sau đó gia hạn vào năm 2002 và 2007
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Quân tiếp các chuyên gia của Cơ quan hạt nhân quốc tế của Pháp (AFNI), ngày 06/06/2012.
Tiếp theo, giữa Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam (VAEI) với Viện An toàn bức xạ hạt nhân Pháp (IRSN) thỏa thuận hiệp tác về lĩnh vực bảo vệ bức xạ, như: bàn bạc thông báo, tham quan ngắn hạn và bàn luận thực tập sinh, cộng tác nghiên cứu thực hiện dự án, thảo luận công cụ và chương trình tính nết.
Thực tại, trong những năm qua Pháp cũng đã cung cấp một dự thảo kế hoạch phát triển nhân công cho dự án điện hạt nhân (với điều kiện dùng công nghệ Pháp). Trong cuộc gặp giữa Thủ tướng Việt Nam và Thủ tướng của Pháp tại Hội nghị Thượng đỉnh An ninh Hạt nhân Seoul vào tháng 3/2012, hai bên đã tán đồng tăng cường hơn nữa quan hệ hai nước trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử với 2 ưu tiên về đào tạo và an toàn.
Điều xăm là giờ đây, ngay tại bệnh viện này, nay mang tên Bệnh viện K nằm trên phố Quán Sứ ở giữa thủ đô Hà Nội, trong các chứng chỉ sử dụng các kim phóng xạ Radium từ Paris gửi sang để điều trị những bệnh nhân ung thư vẫn lưu lại chữ ký của nhà khoa học hạt nhân nguyên tử lỗi lạc Marie Curie, người nữ giới độc nhất vô nhị trên thế giới nhận hai giải Nobel danh giá, cũng là người độc nhất nhận một giải Nobel về Vật Lý (năm 1903) và một giải Nobel về Hóa Học (1911).
Đồng thời, Pháp đã mời một số đoàn cao cấp Việt Nam sang tham quan nghiên cứu tình hình điện hạt nhân nước Pháp, dự hội nghị quốc tế lớn như “Hội thảo Năng lượng hạt dân chúng sự” ở Paris tháng 3/2010.
Từ khi Việt Nam chính thức có chương trình xây dựng nhà máy điện hạt nhân, hai nước về căn bản vẫn duy trì tiếp kiến các kế hoạch hợp tác trước đây. Cụ thể, tham gia các triển lãm quốc tế về điện hạt nhân tổ chức các năm 2004, 2006, 2008, 2010 và 2012 tại Hà nội. Trong những năm qua, đặc biệt trong thập niên vừa qua, hai bên đã tổ chức thực hiện nhiều hoạt động theo theo ý thức các nội dung đã được ký kết.
Dĩ nhiên, từ khi hai nước chính thức thiết lập quan hệ ngoại giao, sự hiệp tác mọi mặt, trong đó có lĩnh vực vận dụng hòa bình năng lượng hạt nhân có điều kiện phát triển mở rộng hơn. Tháng 7/2009, CEA đã cung cấp cho Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam các chương trình tính hạnh CATHARE.
Trần thông tõ. Tóm lại, mối quan hệ hiệp tác giữa hai nước Việt Pháp trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật hạt nhân nguyên tử, khởi đầu từ 90 năm trước với nhà khoa học kiệt xuất của nước Pháp và thế giới Marie Curie, đã sang trọng một bề dày lịch sử dài lâu và sâu rộng. Liên can đến lĩnh vực điện hạt nhân sẽ tập hợp vào 4 mảng chính: công nghệ hạt nhân, an toàn hạt nhân, nhiên liệu hạt nhân và quản lý bã thải hạt nhân.
Theo đó, hai bên thỏa thuận hiệp tác trong các lãnh vực cụ thể, như vật lý hạt nhân, vật lý và công nghệ lò phản ứng, sử dụng lò phản ứng nghiên cứu có độ giàu urani thấp (LEU), sản xuất và dùng đồng vị phóng xạ và dược chất phóng xạ, nghiên cứu và phát triển nhiên liệu và quản lý chất thải phóng xạ, an toàn hạt nhân.
Tháng 6/2012, một đoàn chuyên gia của Cơ quan Hạt nhân Đối ngoại của Pháp (AFNI) sang Việt Nam với mục đích làm việc với các bộ, ngành có liên can của Việt Nam để tìm hiểu nhu cầu đào tạo và xây dựng một chương trình tổng thể về nhu cầu đào tạo của Việt Nam, trong đó có đào tạo các giảng sư và xây dựng các cơ sở đào tạo tại Việt Nam trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử.
Và một Viện Radium ở Hà nội cũng đã ra đời đúng thời khắc đó
Thời kỳ mới – điện hạt nhân Tác giả bài viết đứng trước cửa mộ ông bà Marie và Pierre Curie trong điện Pantheon ở Paris. Trong khuôn khổ chương trình LIA, Pháp đã nhận một số cán bộ của Viện Khoa học và Kỹ thuật Hạt nhân sang cộng tác nghiên cứu ở Pháp về cấu trúc và phản ứng hạt nhân (8 cán bộ trong thời gian 2010-2011) tại các trọng tâm nghiên cứu như Viện nghiên cứu hạt nhân Orsay (IPN Orsay), Viện Nghiên cứu các Quy luật cơ bản (IRFU-Saclay) và trọng tâm Gia tốc nhà nước Pháp (GANIL).
Về công tác thông báo đại chúng, Việt Nam từng đề nghị Pháp san sớt kinh nghiệm về công tác điều tra đánh giá thăm dò dư luận về điện hạt nhân. Ưng chuẩn Đại Sứ quán Pháp tại Việt Nam, nhiều tài liệu có ích trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử đã được các cơ quan bạn tổ chức dịch ra tiếng Việt và cung cấp cho Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam. Ủy ban Năng lượng nguyên tử Pháp tập kết giúp Viện Nghiên cứu Hạt nhân Đà Lạt đào tạo cán bộ lò phản ứng nghiên cứu.
Cũng trong những năm qua, Pháp đã chú trọng tham gia truyền bá các chương trình và chuẩn bị dự án điện hạt nhân ở Việt Nam. Nhưng trong thực tế, mối quan hệ này đã khởi nguồn từ rất sớm, từ 90 năm trước đây. Tổ chức một số hội thảo quy mô lớn ở Hà nội, trong đó có các hội thảo về Luật hạt nhân vào tháng 6/2005, hội thảo về điện hạt nhân vào 10/2005 và 7/2007, 5/2008.
Hiện nay, hai bên đang trong thời đoạn thăm dò đấu về khả năng hiệp tác về điện hạt nhân. Giữa Bộ KH&CN Việt Nam với trọng điểm Nghiên cứu khoa học quốc gia Pháp CNRS thỏa thuận tạo phạm vi pháp lý cho hoạt động cộng tác trong lĩnh vực vật lý hạt nhân, vật lý căn bản xem mô phỏng, tính tình mạng… giữa một số trường đại học, Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân của Việt Nam với một số phòng thí điểm thuộc CNRS.
Ngoài ra, vào tháng 11/2011 Pháp đã phối hợp với Viện Khoa học và Kỹ thuật hạt nhân tổ chức Hội thảo Quốc tế về vật lý hạt nhân không bền tại Hà Nội (ISPUN11). Chiều dài lịch sử 90 năm Quan hệ chính thức về mặt ngoại giao giữa Việt Nam và Pháp đang được hai nước kỷ niệm trọng thể tròn 40 năm (1973- 2013).
Song song, Pháp đấu nhận đào tạo đại học và sau đại học cho cán bộ của Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam và Cục An toàn Bức xạ và Hạt nhân của Việt Nam. Năm 1973 cũng được xem là mốc thời gian của sự cộng tác giữa hai nước trong lĩnh vực áp dụng năng lượng nguyên tử vì hòa bình nói riêng.
Trong giai đoạn bước vào con đường xây dựng nền công nghiệp điện hạt nhân hiện giờ, Việt Nam càng cần bắt tay với nước Pháp, một trong những cường quốc về năng lượng nguyên tử với một nền công nghiệp điện hùng mạnh đang cung cấp gần 80% nhu cầu điện năng nhà nước.
Ảnh Bộ Khoa học và Công nghệ.
